II Co 329/22

POSTANOWIENIE

Dnia 10 listopada 2022 r.

Referendarz sądowy Martyna Orzeł w Sądzie Rejonowym Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, II Wydział Cywilny

po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 r. w Poznaniu

na posiedzeniu niejawnym

sprawy ze skargi wierzyciela Lindorff I Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w Warszawie

na czynności Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań – Nowe Miasto i Wilda
w Poznaniu Pawła Śliwińskiego w sprawie o sygnaturze akt Km 4627/21 – postanowienie z dnia 3 lutego 2022 r. w zakresie ustalenia opłaty w wysokości 3.139,60 zł

przy uczestnictwie dłużnika Jarosława Jaskowskiego

postanawia:

1. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że dotychczasową treść punktu 3 postanowienia zastąpić treścią: „ustalić koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 208,18 zł, obciążyć nimi wierzyciela i wezwać go do zapłaty kosztów w wysokości 153,48 zł w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia, na rachunek bankowy komornika 33 1020 4027 0000 1802 0799 1856 lub gotówką w kancelarii, pod rygorem egzekucji”;

2. w pozostałym zakresie oddalić skargę;

2. kosztami postępowania ze skargi na czynności komornika obciążyć wierzyciela w zakresie poniesionym.

 

 

ref. sąd.  Martyna Orzeł

   

Uzasadnienie

            Postanowieniem z dnia 3 lutego 2022 r., Km 4627/21 Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu Paweł Śliwiński:

  1. na podstawie art. 824 § 1 pkt 2 k.p.c. wszczęte przeciwko dłużnikowi postępowanie egzekucyjne umorzył wobec zgonu dłużnika,
  2. zaznaczył w systemie teleinformatycznym EPU umorzenie postępowania,
  3. ustalił koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 3.197,78 zł, obciążył nimi wierzyciela i wezwał go do zapłaty kosztów w wysokości 3.143,08 zł w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia, na rachunek bankowy komornika lub gotówką w kancelarii, pod rygorem egzekucji.

Uzasadniając postanowienie komornik wskazał m.in., że w toku czynności egzekucyjnych stwierdzono, że dłużnik zmarł w dniu 7 listopada 2021 r., tj. przed wszczęciem postępowania.  Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego wydaną w sprawie III CZP 36/22 komornik uznał, że złożenie przez wierzyciela wniosku egzekucyjnego przeciwko zmarłemu dłużnikowi stanowi oczywiście niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego i rodzi obowiązek zapłaty opłaty egzekucyjnej. Opłata ta wyniosła 3.139,60 zł.

W ustawowym terminie wierzyciel, reprezentowany przez radcę prawnego, złożył skargę na czynność komornika w zakresie ustalenia opłaty egzekucyjnej – opłaty stosunkowej w wysokości 3.139,60 zł zawartej w postanowieniu z dnia 3 lutego 2022 r., w związku z umorzeniem postępowania w oparciu o art. 824 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz treścią art. 30 u.k.k., który to przepis, wbrew twierdzeniu komornika, nie ma zastosowania do niniejszej sprawy, gdyż wszczęcie egzekucji nie było oczywiście niecelowe. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części, tj. w zakresie ustalenia kosztów opłaty stosunkowej w wysokości 3.139,60 zł i bezpodstawnego obciążenia nimi wierzyciela, a także wniósł na podstawie art. 767 § 6 k.p.c. o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych od komornika sądowego na rzecz wierzyciela (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.

            Nadto wierzyciel wskazał, że z daleko posuniętej ostrożności procesowej, w sytuacji nieuwzględnienia przedmiotowej skargi w oparciu o art. 48 ust. 5 u.k.k., składa wniosek o obniżenie wysokości ustalonej przez komornika opłaty egzekucyjnej do kwoty 1.045,54 zł.

            W piśmie z dnia 1 marca 2022 r. komornik stwierdził, że zarówno skarga wierzyciela jak i żądanie wierzyciela o obniżenie opłaty, w oparciu o przepis, który zawiera rozwiązanie o charakterze wyjątkowym, nie może być regułą i w tym przypadku zdaniem komornika jest niezasadne.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:          

Skarga była zasadna.

Kwestia tego, jakie konsekwencje dla postępowania egzekucyjnego ma śmierć dłużnika, mająca miejsce jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, od lat jest przedmiotem dyskusji w literaturze i orzecznictwie. Na tle obowiązującej obecnie ustawy o kosztach komorniczych Sąd Najwyższy wypowiedział się w uchwale z dnia 27 stycznia 2022 r., III CZP 36/22, w której przyjęto, że złożenie przez wierzyciela wniosku egzekucyjnego przeciwko zmarłemu dłużnikowi stanowi oczywiście niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 30 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. Pomimo kategorycznego brzmienia tezy uchwały, w jej uzasadnieniu Sąd Najwyższy zaznaczył, że regulacja zawarta w art. 30 u.k.k. stanowi odstępstwo od fundamentalnej zasady obciążenia dłużnika kosztami przeprowadzenia egzekucji, choćby okazała się ona nieskuteczna (art. 770 § 1 zd. 1 k.p.c., art. 21 u.k.k., art. 27 u.k.k.). A limine zatem nie może budzić wątpliwości, że art. 30 u.k.k. nie może być – jako wyjątkowy – interpretowany rozszerzająco. Co więcej, użyte przez ustawodawcę sformułowanie „oczywiście niecelowe” jednoznacznie potwierdza, że konieczna jest restrykcyjna wykładnia tego przepisu. Sąd Najwyższy wskazał również, że precyzyjna ocena celowości wszczęcia lub prowadzenia egzekucji dokonywana może być wyłącznie w okolicznościach konkretnej sprawy.

Referendarz sądowy podziela stanowisko Sądu Najwyższego przedstawione w uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały odnośnie do tego, że nie tylko postępowanie egzekucyjne, które po wstępnym badaniu wniosku okaże się dopuszczalne ze względu na przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, może być wszczęte i prowadzone celowo lub niecelowo. Sąd Najwyższy zauważył, że odejście od stanowiska wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2010 r. III CZP 93/10 znajduje uzasadnienie w zmianie stanu prawnego. Na podstawie przepisów stanowiących kanwę uchwały z 17 grudnia 2010 r., zgodnie z art. 49 ust. 5 u.k.s.e., komornik nie był uprawniony do pobrania opłaty egzekucyjnej w przypadkach umorzenia postępowania z innych przyczyn niż umorzenie na wniosek wierzyciela oraz umorzenie na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c. Tymczasem z obecnie obowiązującego art. 29 ust. 5 u.k.k. w zw. z art. 30 u.k.k. wynika, że komornik pobiera opłatę w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego także z innych przyczyn niż na wniosek wierzyciela i na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c., a więc również w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 824 § 1 pkt 2 k.p.c. ze względu na brak zdolności sądowej dłużnika. Nie można także nie dostrzec, że zgodnie z art. 18 ust. 1 u.k.k. opłaty egzekucyjne pobierane są za przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, a nie egzekucji, jak stanowił poprzednio obowiązujący art. 43 u.k.s.e.

Stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale III CZP 36/22 w zakresie dotyczącym możliwości uznania złożenia przez wierzyciela wniosku egzekucyjnego przeciwko zmarłemu dłużnikowi za przypadek oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 30 u.k.k. zostało zaaprobowane w literaturze (por.: dr hab. prof. UŁ Michał Krakowiak, Wniosek o wszczęcie egzekucji przeciwko nieżyjącemu dłużnikowi a opłata egzekucyjna należna komornikowi sądowemu – glosa – III CZP 36/22, MOP 2022, Nr 17, str. 922, Legalis). Jednocześnie do uchwały odniesiono się częściowo krytycznie, zauważając, że uzasadnienie uchwały III CZP 36/22 w niektórych fragmentach pozostaje sprzeczne z ostatecznym stanowiskiem przyjętym przez Sąd Najwyższy. Podniesiono, że Sąd Najwyższy, zaliczając a priori każdy przypadek wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko nieżyjącemu w tej dacie dłużnikowi, jako oczywiście niecelowy w rozumieniu art. 30 u.k.k., dokonał wykładni rozszerzającej normy szczególnej, kreując ramy normatywne przepisu, co prowadzi do podważenia prawa podmiotowego wierzyciela, stwierdzonego legalnym tytułem egzekucyjnym oraz usprawiedliwia w pewnym stopniu zaniżanie poziomu ochrony praw wierzyciela w sądowym postępowaniu egzekucyjnym (por.: dr hab. prof. UŁ Michał Krakowiak, Wniosek o wszczęcie egzekucji przeciwko nieżyjącemu dłużnikowi a opłata egzekucyjna należna komornikowi sądowemu – glosa – III CZP 36/22, MOP 2022, Nr 17, str. 922, Legalis).

Złożenie przez wierzyciela wniosku egzekucyjnego przeciwko zmarłemu dłużnikowi może stanowić przypadek oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 30 u.k.k., jednak wymaga to każdorazowej oceny konkretnej sytuacji. W ocenie referendarza sądowego, okoliczności zaistniałe w sprawie będącej przedmiotem skargi wykluczają uznanie, że do wszczęcia egzekucji doszło w sposób oczywiście niecelowy oraz że wierzyciel powinien być obciążony opłatą naliczoną na podstawie art. 30 u.k.k. Przede wszystkim warto zauważyć, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego oraz innych ustaw nie nakładają na wierzyciela obowiązku ustalenia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, czy dłużnik żyje. Wierzyciel może podjąć próby ustalenia tej okoliczności, jednak nie jest to jego powinnością. Zasugerowane przez komornika w odpowiedzi na skargę podjęcie przez wierzyciela czynności zmierzających do nawiązania kontaktu z dłużnikiem i ustalenia, czy żyje poprzez skierowanie wezwania do zapłaty bądź podjęcie próby kontaktu telefonicznego z dłużnikiem co do zasady mogłyby ewentualnie doprowadzić do ustalenia, że dłużnik nie żyje, jednak w przedmiotowej sprawie wydaje się to mocno wątpliwe. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że kontakt z dłużnikami często jest utrudniony – dłużnicy nie odbierają korespondencji, brak jest informacji o numerze telefonu, pod którym można skontaktować się z dłużnikiem. Co więcej, wniosek egzekucyjny został złożony w dniu 23 listopada 2021 r., natomiast dłużnik zmarł w dniu 7 listopada 2021 r., a więc na krótko przed złożeniem wniosku egzekucyjnego. Rok urodzenia dłużnika (1964 r.) wskazywał, że jest on osobą starszą, jednak nie w podeszłym wieku, dlatego wiek dłużnika nie był okolicznością, która nakazywałaby podjąć wierzycielowi przed złożeniem wniosku egzekucyjnego kroki zmierzające do ustalenia, czy dłużnik wciąż żyje.

W konsekwencji powyższego konieczna okazała się zmiana zaskarżonego punktu 3 postanowienia z dnia 3 lutego 2022 r., poprzez zastąpienie dotychczasowej treści, tj. „ustalić koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 3.197,78 zł, obciążyć nimi wierzyciela i wezwać go do zapłaty kosztów w wysokości 3.143,08 zł w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia, na rachunek bankowy komornika 33 1020 4027 0000 1802 0799 1856 lub gotówką w kancelarii, pod rygorem egzekucji”, treścią: „ustalić koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 208,18 zł, obciążyć nimi wierzyciela i wezwać go do zapłaty kosztów w wysokości 153,48 zł w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia, na rachunek bankowy komornika 33 1020 4027 0000 1802 0799 1856 lub gotówką w kancelarii, pod rygorem egzekucji”.

Na koszty postępowania w kwocie 208,18 zł złożyły się:

- koszty uzyskania dokumentów lub informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania (art. 6.7 u.k.k.) - 38,64 zł

- koszty doręczenia korespondencji (art. 6.8) - 19,54 zł

- opłata z art. 29 ust. 4 u.k.k. - 150 zł.

Powyższe koszty zostały zapłacone przez wierzyciela do kwoty 54,70 zł, a zatem do zapłaty pozostała kwota 153,48 zł.

            W skardze wierzyciel domagał się uchylenia opłaty z art. 30 u.k.k., nie wnosząc o zmianę jej na opłatę z art. 29 ust. 4 u.k.k. Nałożenie opłaty z art. 29 ust. 4 u.k.k. było jednak konieczne, ponieważ do wierzyciela nie ma zastosowania przepis art. 29 ust. 5 u.k.k., przewidujący zwolnienie z opłaty niektórych kategorii podmiotów, w określonych sytuacjach. W konsekwencji skargę wierzyciela oddalono w pozostałym zakresie.

Pomimo zmiany zaskarżonego postanowienia, nie obciążono komornika kosztami postępowania ze skargi na czynności komornika poniesionymi przez wierzyciela, ponieważ brak jest po stronie komornika oczywistego naruszenia prawa (art. 767 § 6 k.p.c.). Dłużnik zmarł jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem kosztami postępowania ze skargi na czynności komornika obciążono wierzyciela w zakresie poniesionym.

 

ref. sąd. Martyna Orzeł

 

Pouczenie

Od doręczonego postanowienia można wnieść skargę bezpośrednio do Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu albo za pośrednictwem poczty, w terminie tygodniowym o dnia otrzymania. Nadanie pisma urzędowego jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu.

Rejestr zmian dla: II Co 329/22

Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
Wytworzył:
b/d
Opublikował:
Natalia Okoniewska
Dokument z dnia:
2022-11-21
Publikacja w dniu:
2022-11-21
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
Wytworzył:
b/d
Opublikował:
Natalia Okoniewska
Dokument z dnia:
2022-11-21
Publikacja w dniu:
2022-11-21
Opis zmiany:
b/d